Blaðamannafélagið annast gerð kjarasamninga fyrir hönd félagsmanna sinna við einstaka útgefendur eða félög þeirra. Til að auðvelda nýjum félögum í BÍ að átta sig á helstu atriðum í kjarasamningum félagsins sem eru frábrugðin því sem þekkist í samningum annarra stéttarfélaga er hér stutt yfirlit yfir lykilatriði í kjarsamningum BÍ:
Launakerfi – 2 launaflokkar
Í grunnkjarasamningum BÍ eru 9 aldursþrep og tveir launaflokkar. Í 1. flokki eru almennir blaðamenn en þeir færast sjálfkrafa í 2. flokk eftir
10 ára starf. Í 2. flokki eru blaðamenn sem hafa almennt háskólapróf eða starfsreynslu/sérmenntun sem útgefandi leggur að jöfnu.
Lágmarkslaun byrjanda í blaðamennsku er samkvæmt samningum 121.500 kr. og eru komin í 140 þús. eftir eitt ár í starfi. Lágmarkslaun
byrjanda með háskólamenntun eru 152.000 kr. og 165 þús. eftir 1 ár í starfi.
18% og 24% vaktaálag
Launataxtar í samningum BÍ við útgefendur byggja á þremur launakerfum, allt eftir því hver almennur vinnutími viðkomandi blaðamanns
er. Þeir sem vinna alltaf á venjulegum dagvinnutíma, þ.e. innan tímamarka frá kl. 07 á morgnana til 19 á kvöldin eru á almennum
grunntaxta. Þeir sem vinna að einhverjum hluta í fastri vaktavinnu út fyrir þessi tímamörk á virkum dögum eru með 18% álag á
allt kaup, þ.e. taxtinn er 18% hærri en grunntaxtinn og sama gildir um yfirvinnuna. Þeir blaðamenn sem vinna samkvæmt vaktaskipan inn á helgar, og vinna að
minnsta kosti tvistar í hverjum mánuði um helgi og þá dugar að vinna annaðhvort laugardag eða sunnudag, eru með 24% álag á allt
kaup.
Kvöld-, morgun- og næturvaktir
Heilmilt er að vinna eftir vaktavinnufyrirkomulagi á fjölmiðlum, samkvæmt sérstöku samkomulagi aðila á hverjum vinnustað. Kvöldvaktir eftir
klukkan kl. 19.00 eru 7 klst. og sama gildir um morgunvaktir sem hefjast fyrir kl. 07.00 þær eru einnig sjö klukkustundir. Innifalið eru 30 mín. í kaffi og
matarhlé. ama gildir um millivaktir frá kl. 13-20 að þær eru sjö klukkustundir. Næturvaktir eru 6 klst. og standa frá 24.00 – 06.00.
Innifalið eru 20 mín. í kaffi og matarhlé.
Lágmarkshvíld og frítökuréttur
Vinnutíma skal haga þannig að á hverjum sólarhring fái blaðamaður minnst 11 tíma samfellda hvíld. innutími skal að jafnaði
ekki fara yfir 13 klst. á sólarhring en heimild er lengja vinnulotu í allt að 16 klst. og skal blaðamaður þá fá 11 klst. hvíld í
beinu framhaldi án skerðingar á föstum launum. Komi upp séstakar aðstæður vegna fréttaöflunar er heimilt stytta hvíld niður í
8 klst. Ef almennri lágmarkshvíld verður ekki náð fær blaðamaður sérstaka uppbótarhvíld sem nemur 1. klst. fyrir hverja klst. sem
hvíldin skerðist. Nánar ákvæði um vinnutíma og frítökurétt er að finna í II. kafla aðalkjarsasamnings og einnig eru
skýringar í bókun sem fylgir með samningnum.
Sumarstarf – afleysingar
Allt sumastarf á fjölmiðlum og aðrar afleysingar eru metnar að fullu til starfstíma þegar talinn er saman heildarstarfstími við blaðamennsku.
Það skiptir miklu máli þegar um skipan í launaflokka er að ræða og önnur áunninn réttindi sem fást eftir ákveðinn
starfstíma, s.s. aukinn orlofsrétt
Orlofsdagar - sumarfrí
Sumarleyfisdagar eru 24. Blaðamenn sem hafa unnið í fjögur ár eða lengur eiga rétt á 27 orlofsdögum. Blaðamenn með 18 ára starfsaldur
fá 29 orlofsdaga. Þeir sem fá 27 eða 29 orlofsdaga geta skipt frínu upp í sumar og vetrarfrí.
Vetrarfrí
Hægt er að geyma allt að 5 sumarleyfisdaga og tvöfalda þá í vetrarfríi. Almennt er miðað við að teknir séu 5 dagar og gerðir
að 10 dögum í vetrarfríi. ögulegt er að semja á hverjum vinnustað um flutning á færri eða fleiri dögum. Ganga þarf frá
samkomulagi á vinnustað um slíka tilfærslu á orlofsdögum um leið og ákveðið er hvenær taka á sumarleyfi.
3ja mánaða leyfi
Blaðamaður fær þriggja mánaða leyfi, innifalið er sumarfrí viðkomandi, eftir samfellt 5 ára starf á sama vinnustað. iðkomandi
fær aftur 3ja mánaða leyfi eftir að hafa náð 10 ára starfsaldri. Þá skiptir engu hvort síðustu 5 árin hafi öll verið
unnin á sama vinnustað eða ekki. Réttindin eru áunnin og flytjast með starfsmanni eftir fyrstu 5 árin. Eftir 10 ára starf fá blaðamen 3ja
mánaða fríin á fjögurra ára fresti þ.e. eftir 14 ár, 18 ár o.s.frv.
Útreikningur við starfslok
Til að reikna út hversu marga daga viðkomandi blaðamaður á í þriggja mánaða fríi ef honum er t.d. sagt upp störfum áður en
komið er að töku leyfisins, þá reiknast 0.62 dagar fyrir hvern unnin mánuð fyrstu 10 árin í starfi og eftir það 0.78 dagar fyrir hvern
unnin mánuð.
Endurgreiddur kostnaður vegna síma og fjölmiðla
Fastráðinn blaðamaður á að fá endurgreitt frá útgefanda áskrift af þremur dagblöðum, fullt afnotagjald af RÚV og
hálft afnotagjald töðvar 2. Þá eru greiddar 2.300 kr. á mánuði fyrir símakostnað og hækkar sú upphæð í 2.600
kr. frá 1. janúar 2003. Einnig ber útgefanda að semja sérstaklega við blaðmenn fyrir afnot af eigin bifreiðum eða leigu á
ljósmyndatækjum.
Slysa- og líftryggingar
Allir blaðamenn eiga að vera bæði líf- og slysatryggðir allan sólarhringinn samkvæmt ákvæðum kjarasamninga. lysatryggingin tekur gildi um
leið og blaðamaður hefur störf, en líftryggingin við fastráðningu. Rétt er að biðja um afrit af tryggingaskírteini eða
staðfestingu ef óvissa er um hvort viðkomandi starfsmaður sé tryggður. kilamálar fyrir tryggingu blaðamanna og upplýsingar um tryggingabætur er
að finna í X. kafla aðalkjarasamnings.
Lífeyrir og séreignasjóðir
Samkvæmt kjarasamningum BÍ við útgefendur ber að greiða samtals 10% af heildarlaunum blaðamanna í lífeyrissjóð verslunarmanna, en fyrrum
Lífeyrissjóður blaðamanna var sameinaður LV fyrir fáum árum. Útgefendur greiða 6% og blaðamenn 4% í þessar lögbundnu
greiðslur í lífeyrissjóð. Þá er blaðamönnum heimilt samkvæmt samningum að leggja til viðbótarframlag í
séreignarsjóð. Frá 1. febrúar 2001 skal mótframlag vinnuveitanda vera 1% á móti 2% framlagi blaðamanns og frá 1. janúar 2002
skal mótframlag vinnuveitanda vera 2% gegn 2% framlagi blaðamanns.
Höfundaréttur blaðamanna
Samkvæmt lögum á blaðamaður höfundarétt á öllu því efni sem hann skrifar. Blaðamaður getur með samningi veitt
útgefanda formlegan afnotarétt af höfundaréttarvörðu efni sínu fyrir ákveðna þóknun. Blaðamannafélagið fer með
réttarvörslu og samningsumboð fyrir hönd blaðamanna í sameiginlegum höfundaréttarsamningum við stofnanir, fyrirtæki og opinbera aðila og
renna greiðslur fyrir höfundarétt í menningarsjóð BÍ. Á öllum helstu ritstjórnum og fréttastofum eru starfandi
höfundaréttarsamtök blaðamanna sem hafa gert samninga við sína útgefendur/vinnuveitendur um greiðslur fyrir afnotarétt af unnu efni, til afnota
í netmiðlum, í gagnabönkum eða í sölu til 3ja aðila sbr. skýr ákvæði í XII. kafla aðalkjarasamnings.
Uppsagnarfrestur
Fyrstu fjórir mánuðir starfstíma blaðamanns teljast reynslutími og er blaðamaður fastráðinn eftir þann tíma. Gagnkvæmur
uppsagnafrestur er 3 mánuðir en uppsagnafrestur útgefenda lengist í 4 mánuði eftir 12 ára starf.
Menningarsjóður BÍ
Fastráðnir BÍ-félagar eiga rétt á að sækja um styrk úr enningarsjóði þegar þeir fara í 3ja mánaða
leyfi. ækja þarf formlega um og tilgreina í umsókn til hverra hluta á að nýta styrkinn. tyrkur árið 2001 er 125 þús. fyrir
félagsmenn sem hafa minni en 18 ára starfsaldur og 150 þús. fyrir þá sem náð hafa 18 ára starfsaldri. Lausamenn geta líka sótt
um styrk úr sjóðnum til endurmenntunar hámark 8000 kr. fyrir árið 2001.
Endurmenntunarsjóður
Allir fastráðnir félagar eftir 1 ár í starfi, rétt á 50% endurgreiðslu kostnaðar vegna námskeiða að hámarki 19.000 kr.
á ári. Endurgreitt er eftir á og verður að senda inn kvittun fyrir greiðslu og þátttöku. Auk þess veitir sjóðurinn sérstaka
styrki til styttri námsferða erlendis og einnig lengra náms bæði hér heima og erlendis. Auglýst er eftir umsóknum vegna þessara stærri
styrkja tvisvar á ári, í mars og í september.
Styrktarsjóður BÍ
Nýstofnaður tyrktarsjóður BÍ hefur það hlutverk að greiða viðbótarstyrki til félagsmanna vegna fæðingarorlofs og styðja
og styrkja BÍ-félaga einnig vegna heilsugæslu, líkamsræktar og á annan hátt sem kveðið er nánar á um í reglugerð
sjóðsins.
