Ályktun aðalfundar BÍ 2026

Aðalfundur Blaðamannafélags Íslands fordæmir síaukna og harðnandi orðræðu í garð blaðamanna og fjölmiðla, þar á meðal frá kjörnum fulltrúum og öðrum áhrifaaðilum í samfélaginu. Þegar grafið er undan trúverðugleika blaðamanna með ómálefnalegum árásum, dylgjum og alvarlegum ásökunum vegna starfa þeirra er ekki aðeins vegið að einstökum blaðamönnum heldur að fjölmiðlafrelsi og rétti almennings til upplýsinga. Slík þróun getur haft kælingaráhrif á umfjöllun fjölmiðla um mikilvæg samfélagsmál og dregið úr getu blaðamanna til að sinna starfi sínu af festu og sjálfstæði. Þetta er sérstaklega alvarlegt í ljósi rekstrarumhverfis íslenskra fjölmiðla, sem setur skorður við getu þeirra til að sinna lykilhlutverki sínu í lýðræðinu.

Fram undan eru sveitarstjórnarkosningar 16. maí og þjóðaratkvæðagreiðsla 29. ágúst. Á slíkum tímum verður hlutverk blaðamennsku enn skýrara: að veita kjósendum aðgang að traustum upplýsingum, málefnalegri umfjöllun og faglegu aðhaldi á framboð, stefnumál og loforð stjórnmálafólks. Tilraunir stjórnmálafólks til að þrýsta á fjölmiðla og gera skilyrði um efnistök eru óásættanlegar. Sömuleiðis þegar brugðist er við fréttum sem þeim hugnast ekki með árásum á blaðamenn eða störf þeirra. Hlutverk blaðamanna er að spyrja krefjandi spurninga, draga fram staðreyndir og veita aðhald í þágu almennings.

Aðalfundur Blaðamannafélags Íslands undirstrikar að blaðamennska er hluti af grunninnviðum samfélagsins. Það þarf að endurspeglast í viðhorfum stjórnvalda, löggjafarvalds, dómstóla og almennings. Mikilvægt er að tryggja starfsumhverfi þar sem sjálfstæðir og fjölbreyttir fréttamiðlar geta þrifist, þar sem blaðamenn njóta verndar og virðingar í starfi, og þar sem samfélagið í heild á aðgang að traustum upplýsingum á íslensku.

Aðalfundur BÍ skorar á stjórnvöld að hrinda í framkvæmd raunverulegum og markvissum aðgerðum sem styrkja rekstrargrundvöll íslenskra fjölmiðla, efla fjölmiðlafrelsi og tryggja að hér á landi geti áfram starfað öflugir, sjálfstæðir og fjölbreyttir fréttamiðlar í þágu almennings og lýðræðisins. Jafnframt er almenningur hvattur til að styðja við blaðamennsku í verki með því að gerast áskrifendur og standa vörð um fjölbreytta fréttamiðla.

Staða blaðamennsku víða um heim er jafnframt grafalvarleg. UNESCO skráði 68 dráp árið 2024 og yfir 60% þeirra í ríkjum þar sem átök geisuðu. Samkvæmt Committee to Protect Journalists var árið 2025 mannskæðasta ár sem samtökin hafa skráð. Stríðið í Úkraínu og á Gaza hefur sýnt aukið mikilvægi áreiðanlegra upplýsinga á sama tíma og fjölmiðlar starfa þar undir miklum þrýstingi eða er meinað það með öllu. Nýleg átök, meðal annars milli Írans og Bandaríkjanna, hafa jafnframt varpað ljósi á vaxandi ógnir á borð við gervigreind, myndfölsun og skipulagða upplýsingamengun sem grafa undan traustum fréttaflutningi. Sú þróun undirstrikar að baráttan fyrir frjálsri og trúverðugri blaðamennsku snýst nú ekki aðeins um öryggi blaðamanna á vettvangi heldur einnig um getu fjölmiðla til að standast stafrænar árásir á sannleikann sjálfan. Það kallar á skýra ábyrgð stjórnvalda, alþjóðastofnana og tæknifyrirtækja að standa vörð um fjölmiðlafrelsi, tryggja öryggi blaðamanna og bregðast við vaxandi ógnum í stafrænu upplýsingaumhverfi.