Stuðningur við einkarekna fjölmiðla til næstu fimm ára samþykktur á Alþingi

Mynd: althingi.is

Frumvarp um breytingu á lögum um fjölmiðla (stuðningur við einkarekna fjölmiðla) var samþykkt á Alþingi rétt fyrir þinglok 19. júní. Með frumvarpinu er stuðningur við ritstjórnir einkarekinna fjölmiðla festur í sessi til fimm ára, 2026-2030, og jafnframt tryggt að hann verði greiddur út fyrr á árinu. Frumvarpið var samþykkt með 31 atkvæði. Fimm greiddu atkvæði gegn frumvarpinu en 17 greiddu ekki atkvæði.

Blaðamannafélag Íslands hefur lengi kallað eftir auknum fyrirsjáanleika í stuðningi við einkarekna fjölmiðla og styður markmið frumvarpsins um að „efla ritstjórnir einkarekinna fjölmiðla í því skyni að styðja við fréttaþjónustu, lýðræðislega umræðu og treysta stöðu íslenskrar tungu“. Frumvarpið tók nokkrum breytingum frá því það var kynnt í samráðsgátt stjórnvalda. Meðal annars var tekið tillit til athugasemda BÍ, svo sem með því að einfalda skilyrði um kosningaumfjöllun á landsvísu, lækka kröfu um útgáfu prentmiðla úr 20 í 12 útgáfur og lækka kröfu um fjölda stöðugilda á ritstjórnum úr 25 í 20.

BÍ skilaði einnig umsögn um frumvarpið eftir að það kom til þingsins og kom athugasemdum á framfæri á fundi Allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis. Helstu atriði umsagnarinnar:

• BÍ fagnar því að stuðningur við ritstjórnir einkarekinna fjölmiðla verði festur í sessi til fimm ára (2026-2030) og að greiðslur fari fram fyrr á árinu.
• BÍ telur að frumvarpið styrki fyrirsjáanleika í rekstrarumhverfi fjölmiðla og styðji þannig við faglega blaðamennsku.
• BÍ telur að stuðningur þurfi að nema hærra hlutfalli af ritstjórnarlegum kostnaði. Réttara væri að miða við 35%, líkt og gert er í Danmörku.
• BÍ fagnar því að gert sé ráð fyrir viðbótarstuðningi við fjölmiðla sem sinna „fréttaþjónustu á landsvísu í almannaþágu“ en telur mikilvægt að skilyrði fyrir slíkum stuðningi séu ekki of þröng. Þá gerir BÍ athugasemd við orðalagið „í almannaþágu“, þar sem öll blaðamennska er í eðli sínu unnin í almannaþágu.
• BÍ telur að gera eigi kröfu um að ritstýrt efni fjölmiðla sé að stærstum hluta frumunnið.
• BÍ hvetur stjórnvöld til að hraða framkvæmd annarra þátta aðgerðaáætlunar stjórnvalda í málefnum fjölmiðla.

Þótt BÍ styðji markmið frumvarpsins og fagni því að stjórnvöld marki sér loks skýrari stefnu í málaflokknum er ljóst að meira þarf til að efla sjálfstæða fjölmiðla í landinu. Á tímum upplýsingaóreiðu, erlendra upplýsingaherferða og hraðrar þróunar gervigreindar verða traustir og sjálfstæðir fjölmiðlar sífellt mikilvægari. Að efla fjölmiðla, styrkja fjölmiðlafrelsi og auka miðlalæsi snertir því ekki aðeins útgefendur og stétt blaðamanna heldur er það mikilvægt lýðræðis- og þjóðaröryggismál. Stjórnvöld verða að hraða framkvæmd aðgerða í áætlun sinni í málefnum fjölmiðla og ráðast jafnframt í frekari aðgerðir til að tryggja öflugt og sjálfstætt fjölmiðlaumhverfi til framtíðar.